Sunucu yedekleme stratejisi: 3-2-1 kuralı ve geri yükleme testi

"Yedeğimiz var" demek ile "geri dönebiliyoruz" demek aynı şey değildir. Disk arızası, yanlışlıkla silinen tablo, fidye yazılımı ya da sağlayıcıdaki bir sorun için plan şu soruyla başlar: Her şey gitse, kaç saatte ve hangi noktaya geri döneriz?

3-2-1 kuralı

• 3 kopya: biri canlı veri, ikisi yedek.
• 2 farklı ortam: örneğin sunucu diski ve başka bir depolama.
• 1 kopya başka bir yerde: farklı sunucu, farklı veri merkezi veya farklı sağlayıcı.

Aynı sunucudaki /backup klasörü yedek sayılmaz. Disk bozulursa ya da sunucuya erişimi kaybedersen yedek de gider.

Neyi yedeklemeli?

• Veritabanı: Dosyalarını kopyalamak yerine tutarlı döküm al. MariaDB/MySQL için InnoDB tablolarında mysqldump --single-transaction, PostgreSQL için pg_dump.
• Kullanıcı dosyaları: Yüklenen görseller, belgeler.
• Yapılandırma ve gizli bilgiler: .env, web sunucusu ayarları, cron tanımları. Kod Git'te olsa bile bunlar genellikle değildir.

Çek, itme

Yedek sunucusunun ana sunucudan veriyi çekmesi daha güvenlidir. Ana sunucu ele geçirilirse saldırgan yedek sunucusuna erişemez ve yedekleri silemez. SSH anahtarını authorized_keys içinde kısıtlayabilirsin:

from="203.0.113.10",command="/usr/local/sbin/yedek-ver.sh",no-pty,no-port-forwarding ssh-ed25519 AAAA... yedek

Bu anahtar sadece belirtilen IP'den ve sadece o betiği çalıştırmak için kullanılabilir.

Saklama süresi

Sadece son yedeği tutmak tehlikelidir: bozulma üç gün önce olduysa son yedek de bozuktur. Yaygın düzen:

• Son 7-14 gün: günlük
• Son 2 ay: haftalık
• Son 1 yıl: aylık

Kontrol et ve haber ver

• Yedek dosyasının boyutu sıfır ya da beklenenden çok küçük mü?
• Veritabanı dökümü tamamlanmış mı? (mysqldump çıktısının sonunda -- Dump completed satırı olur.)
• Betik hata verirse sana e-posta veya mesaj gelsin. Sessizce başarısız olan yedek, en kötü yedektir.

Geri yüklemeyi dene

Yılda en az birkaç kez, ayrı bir ortamda baştan geri yükle:

1. Boş bir sunucuya veya geçici veritabanına yedeği aç.
2. Uygulamayı çalıştır, giriş yap, birkaç sayfaya bak.
3. Ne kadar sürdüğünü not et.

Bu denemeyi yapmadıysan, yedeğin çalıştığını bilmiyorsun demektir. Ayrıca adımları yazılı tutman, kriz anında heyecanla hata yapma ihtimalini azaltır.