İşlemci ve ekran kartı sıcaklıkları: normal değerler ve termal macun değişimi

"İşlemcim 85 derece, normal mi?" sorusu forumların klasiklerinden. Cevap; modele, soğutucuya ve yüke göre değişiyor. Önce sıcaklığı doğru ölçmeyi, sonra ne zaman müdahale etmek gerektiğini konuşalım.

Sıcaklığı nasıl ölçerim?

• HWiNFO (Windows): Tüm sensörleri ayrıntılı gösterir. "Sensors only" modunda aç.
• Ekran kartı için: Görev Yöneticisi > Performans > GPU bölümünde de sıcaklık görünür.
• Linux: lm-sensors paketi (sensors komutu).

Boşta ve yük altında ayrı ayrı bak. Yük için 10-15 dakika oyun oynamak veya bir test aracı (Cinebench, OCCT gibi) çalıştırmak yeterli.

Hangi değerler normal?

Kesin bir sayı yok ama genel çerçeve şöyle:

• Boşta: Masaüstü işlemcide genelde 30-50 °C.
• Oyunda: 60-85 °C arası çoğu sistem için olağan.
• Uzun süreli tam yükte: Bazı yeni işlemciler 90 °C ve üzerine çıkacak şekilde tasarlanmıştır; hız sınırına (TjMax) yaklaşınca kendini yavaşlatır.

Kendi işlemcinin en yüksek çalışma sıcaklığını üreticinin ürün sayfasında görebilirsin. Asıl sorun, sıcaklık sınıra dayanıp hızın düşmesi (throttling) ya da sistemin kapanmasıdır.

Ekran kartında oyunda 65-85 °C çoğu model için normaldir. HWiNFO'da "Hot Spot" değeri GPU sıcaklığından 10-20 °C yüksek görünebilir; bu tek başına sorun değildir.

Sıcaklık yüksekse sırayla kontrol et

1. Toz: Fanlar, soğutucu kanatları ve toz filtreleri. Basınçlı hava ile temizle; fanları temizlerken dönmemeleri için tut.
2. Hava akışı: Ön taraftan alan, arkadan ve üstten atan fan düzeni. Kasanın önü kapalı panel ise hava alamayabilir.
3. Soğutucu montajı: İşlemci soğutucusu dört köşeden eşit sıkılmış mı? Yeni soğutucunun altındaki koruyucu plastik söküldü mü? (Sık yapılan bir hata.)
4. Fan eğrileri: BIOS'ta fanlar çok düşük devirde ayarlı olabilir.
5. Güç ayarları: Anakartın otomatik "boost" ayarları işlemciye gereğinden fazla güç veriyor olabilir.

Termal macun ne zaman değiştirilir?

• Birkaç yaşındaki bir sistemde temizliğe rağmen sıcaklık eskisine göre belirgin yükseldiyse.
• Soğutucuyu söktüysen (eski macunu silip yenisini sür; tekrar kullanma).
• Dizüstülerde 3-4 yıldan sonra sıcaklık sorunları sık görülür, ama dizüstü sökmek risklidir; emin değilsen bir servise bırak.

Macun nasıl sürülür?

1. Eski macunu izopropil alkol (en az %90) ve tüy bırakmayan bir bezle temizle.
2. İşlemcinin ortasına bezelye tanesi kadar macun koy. Soğutucunun baskısı onu yayar.
3. Soğutucuyu çapraz sırayla, eşit sıkarak yerleştir.

Fazla macun genelde sorun çıkarmaz ama sıvı metal gibi iletken macunlar kısa devreye yol açabilir; deneyimin yoksa kullanma.

Sıcaklık sorunu yaşıyorsan konu açarken işlemci/ekran kartı modelini, soğutucuyu, boşta ve yük altındaki değerleri yazman cevabı hızlandırır.