Linux'ta paket yönetimi: apt, dnf, pacman ve Flatpak/Snap farkları

Windows'ta program kurmak için siteden kurulum dosyası indirmeye alışkınsan, Linux'ta işler farklıdır: Programların büyük kısmı dağıtımın paket deposundan, paket yöneticisiyle kurulur. Bu yöntem hem daha güvenli hem de güncellemeleri tek komutla yapmayı sağlar.

Dağıtıma göre paket yöneticileri

Temel komutlar

apt (Ubuntu, Mint):

sudo apt update              # paket listesini yenile
sudo apt upgrade             # kurulu paketleri güncelle
sudo apt install vlc         # kur
sudo apt remove vlc          # kaldır
apt search vlc               # ara

dnf (Fedora):

sudo dnf upgrade
sudo dnf install vlc
sudo dnf remove vlc
dnf search vlc

pacman (Arch):

sudo pacman -Syu             # sistemi güncelle
sudo pacman -S vlc           # kur
sudo pacman -Rs vlc          # bağımlılıklarıyla kaldır
pacman -Ss vlc               # ara

Bazı programlar (Fedora'da çeşitli medya kodekleri gibi) lisans nedeniyle ana depoda olmayabilir ve ek depo (RPM Fusion gibi) gerektirebilir.

Flatpak ve Snap

Dağıtımdan bağımsız, programı kendi bağımlılıklarıyla birlikte paketleyen evrensel biçimlerdir.

• Flatpak: Çoğu dağıtımda desteklenir; masaüstü uygulamaları için en yaygın kaynak Flathub'dır. Linux Mint ve Fedora'da yazılım merkezine entegredir.
• Snap: Canonical tarafından geliştirilmiştir, Ubuntu'da varsayılan olarak gelir. Bazı Ubuntu paketleri (Firefox gibi) arka planda Snap olarak kurulur.

Artıları: Programın güncel sürümüne dağıtım güncellemesini beklemeden ulaşırsın; uygulamalar yalıtılmış (sandbox) çalışır.

Eksileri: Daha fazla disk alanı kaplarlar, ilk açılış biraz daha yavaş olabilir ve yalıtım nedeniyle bazen dosya erişimi ya da sistem temasıyla uyum sorunları çıkar. Flatpak izinlerini düzenlemek için Flatseal gibi araçlar kullanılabilir.

AppImage

Tek bir dosyadan oluşan, kurulum gerektirmeyen bir biçimdir. Çalıştırılabilir izni verip açarsın:

chmod +x program.AppImage
./program.AppImage

Otomatik güncellenmez; bu yüzden yalnızca güvendiğin, resmi kaynaktan indirilmiş AppImage'ları kullan.

Hangi sırayla tercih etmeli?

1. Dağıtımın kendi deposu (en iyi entegrasyon, otomatik güncelleme)
2. Flatpak / Snap (daha güncel sürüm gerekiyorsa)
3. Geliştiricinin resmi .deb / .rpm paketi ya da deposu
4. AppImage ya da kaynak koddan derleme

Dikkat edilmesi gerekenler

• İnternette bulduğun komutları, özellikle curl ... | sudo bash biçimindekileri ne yaptığını anlamadan çalıştırma.
• Ubuntu'da rastgele PPA (kişisel paket arşivi) eklemek sistem güncellemelerinde sorun çıkarabilir; yalnızca güvendiğin kaynakları ekle.
• Debian/Ubuntu tabanlı sistemde .rpm ya da tersi paketleri zorla kurmaya çalışma.

Kurmaya çalıştığın bir program ya da aldığın paket hatası varsa dağıtımını ve tam hata mesajını bu konunun altına yazabilirsin.