Bilgisayar kendiliğinden kapanıyor veya yeniden başlıyor: nedenleri ve tespit yolu

Bilgisayarın uyarı vermeden aniden kapanması ya da yeniden başlaması en sinir bozucu sorunlardan biridir. Nedeni genellikle aşırı ısınma, güç kaynağı, bellek ya da sürücü sorunlarından biridir. Rastgele parça değiştirmeden önce ipuçlarını toplamak gerekir.

1. Ne zaman oluyor?

• Oyun ya da ağır iş sırasında mı? Isınma ya da güç kaynağı (PSU) yetersizliği ilk şüphelilerdir.
• Boşta, rastgele mi? Bellek, sürücü, Windows ya da güç ayarları.
• Mavi ekran görüp mü yeniden başlıyor? Windows mavi ekranda varsayılan olarak otomatik yeniden başlar; hata kodunu görmeden kaçırabilirsin.
• Elektrik kesilmiş gibi anında mı kapanıyor? Donanım koruması devreye giriyor demektir: aşırı ısınma ya da PSU.

2. Mavi ekran kodunu görmek

Mavi ekranı görebilmek için otomatik yeniden başlatmayı kapat: Başlat'a sysdm.cpl yaz → Gelişmiş → Başlangıç ve Kurtarma Ayarlar → "Otomatik olarak yeniden başlat" kutusunu kaldır. Bir sonraki çökmede hata kodunu not al. Kodların yorumlanması için forumdaki "Mavi ekran (BSOD) hatası" rehberine bakabilirsin.

3. Olay Görüntüleyicisi

Başlat'a "Olay Görüntüleyicisi" yaz → Windows Günlükleri → Sistem. Kapanma zamanına yakın kayıtlara bak:

• Kernel-Power, Olay Kimliği 41: Sistem düzgün kapanmadan yeniden başladı. Tek başına neden söylemez ama ani güç kesintisini doğrular.
• BugCheck (Olay 1001): Mavi ekran oluştu, hata kodu içerir.
• WHEA-Logger: Donanım hatası bildirir; işlemci, bellek ya da PCIe aygıtıyla ilgili olabilir.

4. Sıcaklıkları kontrol et

HWiNFO gibi bir programla işlemci ve ekran kartı sıcaklıklarını yük altında izle. İşlemci 95 °C'nin üzerine çıkıyorsa ya da sıcaklık hızla yükseliyorsa:

• Fanlar dönüyor mu? Kasa içi ve soğutucular tozlu mu?
• İşlemci soğutucusu düzgün oturmuş mu? Termal macun çok eski mi?

Normal değerler ve termal macun değişimi için "İşlemci ve ekran kartı sıcaklıkları" rehberine bak. Dizüstü bilgisayarda "Dizüstü bilgisayar ısınıyor" rehberi işine yarar.

5. Güç kaynağı (PSU)

Oyunda anında kapanıp sıcaklıklar normalse PSU şüphelidir: Ekran kartının ani güç taleplerini karşılayamayan ya da yaşlanmış, kalitesiz bir güç kaynağı sistemi korumaya alıp kapatır.

• PSU'nun gücü ve kalitesi sistem için yeterli mi? "Güç kaynağı (PSU) seçimi" rehberi yardımcı olur.
• Ekran kartı güç kablolarının tam oturduğunu kontrol et. Tek kablodan çatallı (pigtail) bağlantı yerine mümkünse ayrı kablolar kullan.
• Mümkünse çalışan başka bir PSU ile dene.

Ayrıca bilgisayarın takılı olduğu priz, uzatma kablosu ve varsa UPS'i kontrol et; hatalı bir uzatma da aynı belirtiyi verir.

6. Bellek (RAM)

Rastgele çökmelerde RAM'i test et: Windows Bellek Tanılama aracı hızlı bir kontrol yapar, daha kapsamlı test için önyüklenebilir MemTest86 kullanılabilir. Tek bir hata bile sorun var demektir. Birden fazla RAM modülün varsa tek tek takarak hangisinin sorunlu olduğunu bulabilirsin. BIOS'ta XMP/EXPO profili açıksa geçici olarak kapatıp kararlılığı dene.

7. Yazılım tarafı

• Ekran kartı ve yonga seti sürücülerini güncelle.
• Hız aşırtma (CPU, GPU, RAM) yaptıysan varsayılana dön.
• Güç planında aşırı agresif ayarlar ya da üretici yazılımının "turbo" modları kararsızlık yaratabilir.

Güvenlik notu

PSU'nun içini açma: İçindeki kondansatörler fişten çekildikten sonra bile tehlikeli düzeyde elektrik taşıyabilir. Yanık kokusu ya da kıvılcım fark edersen bilgisayarı hemen kapat ve kullanma.

Sistem özelliklerini, kapanmanın ne zaman olduğunu ve Olay Görüntüleyicisi'nde gördüğün kayıtları bu konunun altına yazarsan birlikte daraltabiliriz.