Mavi ekran (BSOD) hatası: sebebini bulmak ve çözmek
Mavi ekran, Windows'un devam etmenin güvenli olmadığı bir hatayla karşılaşıp kendini durdurmasıdır. Ekrandaki durma kodu (stop code) ve varsa hataya neden olan dosya sebebi bulmanın anahtarıdır. Bunları not et ya da telefonla fotoğrafını çek.
Durma kodu ne anlatır?
| Durma kodu | En sık sebep |
|---|---|
MEMORY_MANAGEMENT |
RAM veya bellek ayarları (XMP/EXPO), bazen sürücü |
IRQL_NOT_LESS_OR_EQUAL |
Hatalı sürücü, bazen RAM |
PAGE_FAULT_IN_NONPAGED_AREA |
Sürücü, RAM veya bozuk sistem dosyası |
WHEA_UNCORRECTABLE_ERROR |
Donanım: işlemci, hız aşırtma, voltaj, ısınma |
VIDEO_TDR_FAILURE |
Ekran kartı sürücüsü (NVIDIA'da dosya adı genelde nvlddmkm.sys) |
DPC_WATCHDOG_VIOLATION |
Sürücü, özellikle depolama veya SSD yazılımı |
CRITICAL_PROCESS_DIED |
Bozuk sistem dosyası, disk sorunu |
KERNEL_SECURITY_CHECK_FAILURE |
Sürücü uyumsuzluğu, bellek |
Bu tablo kesin teşhis değil, bakmaya nereden başlayacağını gösterir. Hataya neden olan dosya adı görünüyorsa (.sys uzantılı) internette aratmak genellikle hangi sürücüye ait olduğunu söyler.
Döküm (dump) dosyasını oku
Windows her mavi ekranda C:\Windows\Minidump klasörüne küçük bir döküm dosyası yazar. Klasör boşsa ayarı kontrol et: Sistem Özellikleri → Gelişmiş → Başlangıç ve Kurtarma → Ayarlar → "Küçük bellek dökümü". Sayfa dosyasının da açık olması gerekir.
Dosyayı okumak için:
- WinDbg (Microsoft Store'dan ücretsiz): Dosyayı aç, komut satırına
!analyze -vyaz. ÇıktıdakiMODULE_NAMEveIMAGE_NAMEsatırları suçlu sürücüyü gösterir. - Daha basit görünüm sunan ücretsiz üçüncü taraf okuyucular da vardır.
Sebebe göre çözüm
Sürücü kaynaklıysa
- İlgili donanımın sürücüsünü üreticinin sitesinden güncelle (ekran kartı için NVIDIA/AMD/Intel, anakart sürücüleri için anakart üreticisi).
- Sorun yeni bir sürücüden sonra başladıysa Aygıt Yöneticisi → aygıt → Özellikler → Sürücü → Sürücüyü Geri Al.
- Ekran kartı sürücüsünde sorun varsa güvenli modda DDU ile tamamen kaldırıp temiz kurulum yapmak çoğu zaman çözer.
RAM şüphesi varsa
- BIOS'ta XMP/EXPO profilini kapatıp bir süre öyle kullan. Hatalar kesildiyse bellek ayarı sorunludur.
mdsched.exeile Windows Bellek Tanılama'yı çalıştır. Daha kapsamlı test için USB'den açılan MemTest86 gibi araçlar birkaç tur çalıştırılabilir.- Birden fazla modül varsa tek tek takarak dene.
Donanım / ısı şüphesi varsa
- Hız aşırtma (CPU, GPU, RAM) yaptıysan hepsini varsayılana döndür.
- Yük altında işlemci ve ekran kartı sıcaklıklarını izle.
- Güç kaynağı yetersiz veya arızalıysa ağır yük anında (oyun, render) mavi ekran veya ani kapanma görülebilir.
Sistem dosyası şüphesi varsa
Yönetici komut isteminde:
DISM /Online /Cleanup-Image /RestoreHealth
sfc /scannow
chkdsk C: /scan
Windows açılmıyorsa
Üst üste iki-üç kez açılış yarıda kesilirse Windows Kurtarma Ortamı'nı açar. Oradan Sorun Gider → Gelişmiş seçenekler altında Güvenli Mod, Sistem Geri Yükleme ve "Güncelleştirmeleri kaldır" seçeneklerine ulaşabilirsin.
Yardım isterken durma kodunu, hataya neden olan dosyayı ve WinDbg'nin !analyze -v çıktısının ilgili kısmını paylaş. Döküm dosyası kişisel bilgi içerebileceği için herkese açık paylaşmadan önce düşün.